Pensioenpijlers: Alles wat je moet weten

Het begrip pensioenpijlers zul je vaak terug zien komen als je je verdiept in het Nederlandse pensioenstelsel. De pensioenpijlers zijn gedeeltes waaruit het gehele pensioenstelsel is opgebouwd.

In dit artikel nemen we een diepe duik in het Nederlandse pensioenstelsel en bekijken we wat pensioenpijlers zijn en hoe pensioenpijlers werken.

Hoe werkt het Nederlandse pensioenstelsel?

Het Nederlandse pensioenstelsel bestaat uit zogenoemde pijlers. Deze pijlers zijn de verschillende centrale onderdelen van het geheel en noem je de pensioenpijlers. Al deze pensioenpijlers samen vormen ons gehele pensioenstelsel. We kennen een aantal verschillende pensioenpijlers:

  1. Eerste pijler: AOW
  2. Tweede pijler: Collectief aanvullend pensioen (via de werkgever)
  3. Derde pijler: Pensioenaanvulling op vrijwillige basis met fiscale voordelen
  4. Vierde pijler: Pensioenaanvulling op vrijwillige basis zonder fiscale voordelen

Deze vier pensioenpijlers vormen samen ons pensioenstelsel. Schematisch weergegeven ziet dit er zo uit:

pensioenpijlers

Elk van deze pijlers zijn erop gericht om vermogen op te bouwen voor de oude dag. Echter, ze zijn erg verschillend in werking, fiscale behandeling en verplichtingen. Om ze beter te begrijpen zullen we specifieker kijken naar elk van de pijlers.

1. Hoe werkt de eerste pijler?

De eerste pijler van ons pensioenstelsel heeft alles te maken met de overheid. Deze pensioenpijler is in het dagelijks leven te vinden in regelingen zoals de AOW. AOW staat voor Algemene Ouderdomswet. Dit is een wet die erin voorziet dat je na de pensioengerechtigde leeftijd een uitkering van de overheid ontvangt.

Wanneer heb je recht op AOW?

Iedereen die in Nederland heeft gewoond voor een periode van 50 jaar voorafgaand aan de ingangsdatum van de AOW uitkering heeft recht op een AOW uitkering. Voor elk jaar binnen deze periode van 50 jaar dat je niet in Nederland hebt gewoond, verlies je 2% recht op de AOW uitkering.

Voorbeeld:

Peter zijn AOW leeftijd is 67 jaar. De 50-jaren periode telt in zijn geval dus van toen hij 17 jaar was tot aan zijn 67e. Peter heeft van zijn 19e tot zijn 29e in Zwitserland gewoond. Hierna is hij weer teruggekomen naar Nederland.

Peter heeft dus recht op 100% – (10 * 2%) = 80% van de reguliere AOW uitkering.

Belangrijk om te weten is dat je niet gewerkt hoeft te hebben om AOW te krijgen. Iedereen die woonachtig in Nederland is, heeft recht op (een percentage) AOW.

Hoe wordt de AOW betaald?

AOW wordt betaald door de werkende Nederlandse bevolking. Personen die inkomen in box 1 (o.a. loondienst) hebben, betalen premie volksverzekeringen via hun belasting in box 1. Volksverzekeringen zijn, zoals de naam suggereert, verzekeringen voor het volk. Het is een ‘ verzekering’ om Nederlanders te voorzien van een inkomen op hun oude dag*

De AOW wordt dus uitgekeerd door de overheid en is bedoeld voor personen die ouder zijn dan de pensioengerechtigde leeftijd. De AOW wordt bekostigd door premie volksverzekeringen, die betaald wordt door de werkenden in Nederland. Voor bijna elke Nederlander is de AOW de eerste bouwsteen (pijler) van het pensioen.

*onder volksverzekeringen vallen nog meer verzekeringen dan alleen de AOW, zoals de Anw (Algemene nabestaandenwet) en de Wlz (Wet langdurige zorg).

2. Hoe werkt de tweede pijler?

De tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel loopt via de werkgever. Het betreft het aanvullend pensioen op collectieve basis. Dit is een pensioenregeling die door de werkgever op collectieve basis wordt afgesloten. Dat betekent dat de werkgever voor al zijn medewerkers een pensioenregeling aflsuit. In deze pensioenregeling bouw je vervolgens pensioen op via de werkgever.

De werknemers van de werkgever nemen bij indiensttreding bij de werkgever automatisch deel aan de regeling van de werkgever.

Wanneer en hoe bouw je collectief pensioen op?

Als je meer dan een bepaald bedrag verdient bij je werkgever die een collectieve pensioenregeling heeft, begin je automatisch met het opbouwen van pensioen. Dit gebeurt door elke maand een bedrag van jouw salaris over te maken naar het pensioenfonds.

Je betaalt dit (vaak) niet allemaal zelf. Het geld om dit pensioen op te bouwen komt vaak deels van jouw salaris, en deels van je werkgever. Een voorbeeld zou kunnen zijn dat jij 30% van het maandelijkse bedrag inlegt, en je werkgever 70%.

Fiscale behandeling van het collectieve aanvullende pensioen

Het bedrag wat jij inlegt, leg je op een fiscaal voordelige manier in. Het bedrag wat je inlegt komt namelijk van je bruto loon in plaats van je netto loon. Dat betekent dat de belastingdienst dus feitelijk ook een beetje ‘meebetaalt’ aan jouw pensioenopbouw.

Niet alleen ‘betaalt de belastingdienst mee’ aan jouw inleg, het vermogen wat je opbouwt is ook nog eens belastingvrij. Dat betekent dat er geen box 3 belasting over geheven zal worden zoals dat normaliter zou gebeuren met vermogen en bezittingen.

In ruil voor deze fiscale voordelen tijdens de opbouw, betaal je wel inkomensbelasting (box 1) over de uitkeringen. Onderaan de streep is het echter nog steeds een erg voordelige regeling voor jou, zeker gezien de inkomstenbelastingterieven (box 1) dalen nadat je de AOW-leeftijd bereikt hebt.

Samenvatting

De tweede pijler is dus een aanvulling op de AOW-uiterking. Deze aanvullende pensioenregeling loopt via de werkgever en is collectief. Dat houdt in dat je automatisch deelneemt aan een collectieve pensioenregeling als je werkzaam bent bij een bedrijf dat zo’n regeling heeft afgesloten.

De inleg van je pensioenpremies worden vaak een deel betaald door je werkgever, en het bedrag wat jij inlegt komt van je bruto loon. Hiernaast is het vermogen wat je opbouwt vrijgesteld van box 3 belasting. Hiervoor in de plaats zijn de uitkeringen dan weer wel belast tegen het inkomstenbelastingtarief.

3. Hoe werkt de derde pijler?

Sommige Nederlanders hebben aan de eerste twee pijlers genoeg. Maar voor wie nog meer pensioen wil opbouwen is er de derde pijler. De derde pijler biedt de mogelijkheid om het pensioen aan te vullen met fiscale voordelen. De derde pijler is volledig vrijwillig en tevens individiueel.

De derde pijler wordt gebruikt door personen die aan aanvulling willen op hun eerste en tweede pijler, maar ook door personen die geen tweede pijler hebben, zoals bijvoorbeeld een ZZP’er. Zij kunnen in de derde pijler pensioen opbouwen met ongeveer dezelfde fiscale voordelen als de tweede pijler.

Hoe bouw ik pensioen op in de derde pijler?

Om gebruik te maken van de derde pijler, moet je een geblokkeerde pensioenrekening te openen bij bijvoorbeeld een verzekeraar of een beleggingsinstelling.

Deze pensioenrekening is geblokkeerd. Dit houdt in dat je niet zomaar geld mag opnemen van deze (beleggings)rekening en ook dat je niet zomaar van alles mag storten op deze rekening. Aan de opnames en stortingen zitten regels.

Als je je houdt aan deze regels, krijg je een voordelige fiscale behandeling van je kapitaal. Als je je er niet aan houdt, betaal je in sommige gevallen boetes en verlies je de voordelige fiscale behandeling.

Opbouw

De stortingen in de opbouwfase binnen zo’n geblokkeerde pensioenrekening mag je aftrekken van je belastbaar inkomen in box 1. Dat houdt in dat ze net zoals de stortingen van je loon in een collectieve pensioenregeling bruto zijn. Echter, je mag niet onbeperkt bruto loon op je geblokkeerde pensioenregeling storten.

Het maximale bedrag wat je mag storten aan totaal pensioen (tweede en derde pijler samen) per jaar is door de belastingdienst gelimiteerd. Dat betekent dat als je al veel pensioen opbouwt in de tweede pijler, dat je dan minder pensioen op mag bouwen via de tweede pijler.

Tijdens de opbouwfase is, net zoals bij het collectieve aaanvullende pensioen via de werkgever, het vermogen vrijgesteld van box 3 belasting. Dit betekent dat je geen belasting hoeft te betalen over het vermogen wat je op je geblokkeerde pensioenrekening hebt staan.

Uitbetaling

Wanneer de pensioengerechtigde leeftijd bereikt wordt, komt het bedrag van je geblokkeerde pensioenrekening vrij. Het is echter niet zo dat je het bedrag in één keer uitgekeerd krijgt en je er een gloednieuwe porsche van kunt kopen. Het bedrag wat vrijkomt moet je besteden aan het kopen van een uitkering.

Deze uitkering koop je veelal bij een pensioenuitvoerder. Dat werkt ongeveer zo:

  1. Jij hebt een mooi bedrag bij elkaar gespaard van bijvoorbeeld €200.000.
  2. Je gaat naar de website van de Nationale Nederlanden toe en vult in dat je €200.000 hebt.
  3. Nationale Nederlanden geeft aan dat zij jou in ruil voor dit bedrag een uitkering kunnen bieden van €650,00 bruto per maand voor de rest van je leven.
  4. Jij accepteert dit bod en gaat in zee met Nationele Nederlanden. Zij krijgen de €200.000, en jij krijgt de rest van je leven een uitkering van Nationale Nederlanden van €650,00 bruto per maand. Dit is bovenop je pensioenuitkering in de tweede pijler en je AOW uitkering.

Let op! De uitkering die je in bovenstaand voorbeeld krijgt is persoonlijk en stopt als je overlijdt. Stel dat je 3 maanden na het aangaan over de overeenkomst overlijdt, heeft de verzekeraar dus flink aan je verdiend.

Om dit te voorkomen zou je een lijfrente met een vaste uitkeringsperiode kunnen kiezen. Deze lijfrentes betalen voor een bepaald aantal jaren uit, in plaats van tot overlijden. Overlijdt je eerder dan je uitkeringen stoppen? Dan gaan je uitkeringen door en worden ze betaald aan je erfgenamen.

Soms zijn de uitkeringen echter wel lager per maand bij lijfrentes met een vaste uitkeringsperiode.

4. Hoe werkt de vierde pijler?

De vierde pijler is het minst complex van alle pijlers. Het betreft hier namelijk vrijwillige pensioenopbouw zonder fiscale voordelen.

Een iets minder complexe manier om dit te zeggen is sparen op een bankrekening. Het gaat hier namelijk gewoon om het vermogen wat je opbouwt zonder enige fiscale voordelen. Voorbeelden zijn:

  • Het sparen op een bankrekening
  • Beleggen
  • Het aankopen van een tweede huis om te verhuren

Over deze vormen van kapitaal betaal je wel belasting. Deze belasting betaal in je elk jaar in box 3. Je betaalt vermogensbelasting over al je bezittingen. Sparen in de vierde pijler lijkt, door alle fiscale voordelen die de andere pijlers brengen, wellicht onaantrekkelijk. Fiscaal gezien is het zeker onaantrekkelijker dan de andere pijlers.

Echter, deze pijler heeft wel aan aantal voordelen ten opzichte van de andere pijlers. Ten eerste ben je vrij om dit geld te besteden hoe jij wilt. Je kunt er een lijfrente van kopen als je wil, maar je kunt er ook een nieuwe porsche van kopen, een verre reis maken of het geld allemaal schenken aan een dierbaar persoon.

Er zijn dus geen regels over hoe jij je geld mag besteden, iets wat erg anders is dan de andere pijlers. Deze vrijheid is voor sommige mensen aantrekkelijk. Hoewel ze minder fiscale voordelen hebben, weten ze zeker dat ze niet gebonden zijn aan allerlei regels.

Slotwoord

In dit artikel hebben we alle pensioenpijlers besproken en toegelicht. We hebben het gehad over wat de pensioenpijlers zijn, of ze onder de overheid, werkgevers of privé vallen en hoe ze werken. Ik hoop dat dit artikel je iets meer duidelijkheid heeft gegeven over de pensioenpijlers van het Nederlandse pensioenstelsel.

Ben je benieuwd hoe jouw pensioen ervoor staat in vergelijking met andere Nederlanders? Bekijk dit artikel om te kijken wat een normaal pensioen is in Nederland.

Mocht je nog vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van dit artikel, laat gerust een berichtje achter in de reacties!


Dankjewel voor het lezen, ik hoop dat je er wat aan gehad hebt! Vond je dit artikel leuk en zou iemand anders hier ook waarde uit kunnen halen?

Deel het artikel met vrienden of familie via WhatsApp of andere sociale media door op een van de sociale media knoppen te drukken.

Zelf op de hoogte blijven? Schrijf je dan in om een bericht te krijgen als er nieuw artikel gepubliceerd wordt. Ik stuur je geen spam of andere vervelende mailtjes, beloofd! 🙂


Deze artikelen zijn misschien ook wat voor jou:

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *